Zatvoreni univerziteti dobiće akreditacije
Kallos u Tuzli
Trgovina fakultetskim diplomama je rak-rana naše zemlje. Srozavanje integriteta obrazovanja na različite načine urušava društvo godinama. Diplome se ne priznaju u nekim zemljama EU, kod kuće nestaje stručnosti, korupcija se širi u sistemu gdje su sankcije za ovakva krivična djela puka formalnost, a korektivnih propisa gotovo i nema.
Kad presuđeni tuže
Agencija za razvoj visokog obrazovanja i osiguranje kvaliteta BiH (HEA) nadležna je za vođenje postupka akreditacije visokoškolskih ustanova i studijskih programa. Ona imenuje stručnjake u komisije koje utvrđuju kvalitet, naprimjer, koliko su kompetentni profesori na visokoškolskim ustanovama, na kojem nivou su njihovi naučni radovi i slično, dok ministarstva obrazovanja, najčešće kantonalna, izdavaju licence - dozvole za rad. Dok se HEA bavi samim kvalitetom i akreditiranjem, ministarstva se bave propisima i brojevima, poput onih ima li neka visokoškolska ustanova 50 posto stalno zaposlenog osoblja da bi stekla uslove za licencu.
Afera Klaster ukazala je na brojne slabosti sistema. Pošto se fakulteti akredituju na pet godina, nema načina da se revidira njihova akreditacija. Neki od njih su istraživani, podignute su i potvrđene optužnice, čak je bilo i presuda, poput one za mostarsku Viktoriju. Ipak, neki od njih i dalje imaju akreditacije ili su, ako su im istekle, u procesu sticanja novih.
- Različita su shvatanja i u samoj Agenciji o tome da li te ustanove mogu ići u proces reakreditacije. Kako je za obične građane svugdje minimum potvrda da se protiv njih ne vodi krivični postupak? Nedostaju propisi kako da se postupa u ovakvim slučajevima, jer nitko nije predvidio ovakve slučajeve na koje je afera Klaster ukazala, kazao nam je naš izvor.
Sve se svodi na odsustvo političke volje da se problem izvede načistac. Nakon afere Klaster, Nezavisni univerzitet Banja Luka (NUBL) bio je u procesu reakreditacije, ali mu je komisija stručnjaka dala negativno mišljenje, HEA preporuku o odbijanju akreditacije i na kraju entitetska Agencija za visoko obrazovanje (AVORS) rješenje o odbijanju.
Agencija HEA podnijela je zahtjev u članstvo ENQA
- Oni sad tuže tu Agenciju (slične prijetnje tužbama i pritisak vrši se nad pojedincima, op. a), a trenutno je Univerzitet PIM također u postupku reakreditacije te glavno je sada pitanje hoće li je dobiti, kaže naš izvor.
Victoria International University Mostar proglašena je krivom prošle godine u aferi Klaster i kažnjena sa 300.000 KM. Ona je sljednik CKM-a i Visoke škole Union, a s obzirom na to da su spajanjem pomenuti unijeli i svoje statuse, ponovo se pojavljuju sa zahtjevima za akreditovanje.
Naš izvor blizak vrhu Agencije kaže nam da im ništa drugo nije preostalo nego da osporavaju reakreditiranje na temelju činjenice da, u prvom redu ne ispunjavaju ni uslove koje moraju imati za licencu koju izdaje ministarstvo obrazovanja. Tražili su potvrdu o ispunjavanju tih uslova, ali im iz Hercegovačko-neretvanskog kantona to ne dostavljaju. Tako na relaciji različitih ministarstava i agencija politika ima dovoljno prostora da djeluje u korist privatnih interesa, boreći se indirektno i kroz pravosuđe novcem i tužbama. Država, odnosno Agencija HEA, koja je u procesu prijema u punopravno članstvo ENQA (European Association for Quality Assurance in Higher Education), na ivici je da potpuno izgubi kredibilitet ako se izdaju akreditacije pravosnažno presuđenim univerzitetima.
Ali, tu nije kraj komplikovanom sistemu koji je bacio visoko obrazovanje na koljena.
- Upravni odbor HEA ima 10 članova, po tri iz tri naroda i jednog iz reda Ostalih. Parlamentarna skupština BiH ih bira, a nekima od njih su i istekli mandati. U ovoj opštoj konfuziji potrebne su nam odluke, a da bi one prošle, potrebna su po dva glasa iz sva tri naroda jer dva glasa iz reda istog naroda mogu oboriti sve, otkriva nam naš izvor.
Jedan od tih članova Upravnog odbora Agencije je i Nedeljko Stanković, vlasnik univerziteta Kallos kojem je Ministarstvo obrazovanja TK-a svojim rješenjem trajno zabranilo rad (dok na stranici HEA nema te informacije, a u registru se navodi da Kallosu vrijedi akreditacija do augusta 2027). Sindikat ljekara RS-a zatražio provjeru diploma koje su iz Kallosa izdavali ljekarima koji su danas zaposleni u medicinskim ustanovama širom države.
Branislav Borenović: Odškolovani doktori rade širom BiH
- Stanković, također, posjeduje Internacionalni univerzitet Brčko distrikt, tri univerziteta u jednoj zgradi u Beogradu, fasadersku firmu u Beču... Sedmu godinu sjedi u UO HEA, tokom kojih su svi njegovi univerziteti dobili akreditacije, navodi se u predstavci Anise Mahmutović na razmatranju u Komisiji za borbu protiv korupcije PSBiH kojom predsjedava Branislav Borenović.
U maju, kako saznajemo od Borenovića, biće organizovano javno saslušanje pred članovima Komisije upravo o ovoj temi.
Javno saslušanje
- Da, na osnovu ozbiljnog istraživačkog rada medija, te dostavljenih pisanih argumenata, donijeli smo odluku da idemo sa javnim saslušanjem u vezi sa načinom akreditovanja visokoškolskih ustanova u BiH, sa posebnim osvrtom na slučaj Kallos Tuzla, privatnog univerziteta koji je bio akreditovan, pa zabranjen od kantonalnih vlasti nakon nekoliko godina veoma kontroverznog rada i osporenog djelovanja. Najšokantnije je saznanje da je u sklopu tog zabranjenog privatnog univerziteta djelovao i privatni medicinski fakultet, koji je na čudan način odškolovao i doktore, a koji, navodno, danas liječe ljude u raznim zdravstvenim ustanovama širom BiH. Zaista nevjerovatno, kazao je Borenović za Oslobođenje.
U međuvremenu, roditelji i studenti trebali bi povesti računa prilikom upisa na fakultete, naročito privatne koji su obuhvaćeni istragama. To je i upozorenje od anonimnih, ali poštenih ljudi iz sistema koji ništa više, nažalost, ne mogu poduzeti.
- Donedavno je postojala neformalna grupa studenata Stop neakreditovanim fakultetima u BiH, ali je povlačenjem programa USAID-a i to prestalo postojati. Djeca ne znaju šta se sve dešava, a ne postoji nikakav mehanizam koji bi ih zaštitio, saznajemo od naših izvora.
Ohrabrujuća činjenica samo je ta da u BiH ima sve manje privatnih visokoškolskih ustanova.
Pored istraga i afera, nekoliko faktora je tome doprinijelo. Kako saznajemo, članovi komisija stručnjaka koji provjeravaju ove ustanove sve su hrabriji i odlučniji da ukažu na svaki nedostatak u svojim izvještajima.
Ali, glavni faktor je, nažalost, taj što BiH ima sve manje i manje stanovnika studentskog uzrasta.
