Igra mačke i miša: Sud obara Rufija, a Vipotnik ga podiže

Okružni sud u Banjoj Luci je treći put poništio ekološku dozvolu koju je Ministarstvo za prostorno uređenje, građevinarstvo i ekologiju Republike Srpske izdalo preduzeću Drvoexport iz Teslića za rudnik Bistrica. Sud je posljednju presudu kojom poništava dozvolu donio u junu ove godine, ali je Ministarstvu na čijem čelu se nalazi Bojan Vipotnik trebao mjesec da kompaniji koja je u vlasništvu Srđana Klječanina Rufija izda i četvrtu dozvolu.

Pravni apsurd

Dosadašnje ekološke dozvole sud je poništavao na osnovu tužbe mještana Bistrice i Centra za životnu sredinu. Posljednjom presudom iz juna sud je utvrdio, isto kao i u prethodna dva puta, da resorno ministarstvo nije pravilno utvrdilo činjenice niti postupilo po ranijim sudskim uputstvima, čime je nastavljen pravni apsurd koji traje godinama.

Presuda od 2. juna potvrđuje da je dozvola izdata uz ozbiljne proceduralne nedostatke uprkos tome što je sud već dva puta ukazivao na iste probleme. U najnovijoj ekološkoj dozvoli stoji da je preduzeće Drvoexport dužno da ispuni osnovne obaveze zaštite životne sredine tokom rada i prestanka rada postrojenja. Klječaninova firma više ne kopa u Bistrici, a zemlja koja je raskopana nije vraćena u prvobitno stanje.

Mještani već godinu upozoravaju da na kopu nije bilo nikakve kontrole i da niko nije vodio računa o zaštiti životne sredine. Rufijev rudnik je poznat i po tome što su radovi na iskopavanju uglja počeli prije izdavanja koncesije. Prvu ekološku dozvolu sud je poništio 2024. godine, jer nije bilo adekvatno utvrđeno takozvano nulto stanje životne sredine, odnosno stanje prostora prije početka rudarskih radova.

- Ovaj slučaj odražava potpuno odsustvo autonomije upravno-pravne zaštite i integralnog odlučivanja, u kontekstu zaštite životne sredine i prevencije štete, što je bila dužnost javne vlasti. Koncesija je dodijeljena bez učešća javnosti, i potpuno je realizovana bez pravosnažne ekološke dozvole, prekršajne ili krivične odgovornosti, izjavio je viši pravni savjetnik Centra za životnu sredinu Redžib Skomorac.

Nikad kraja

Advokat Dragana Stanković zastupa grupu mještana i smatra da je problem dodatno produbljen činjenicom da sud ni nakon trećeg poništenja nije sam riješio upravnu stvar, iako je, prema njenom tumačenju, za to imao zakonski osnov. Presuda suda, još jedna u nizu, potvrđuje da je eksploatacija u Bistrici bez zakonitog uporišta u vidu valjane ekološke dozvole, ali takođe i da nadležno ministarstvo neće da sprovodi pravosnažne sudske odluke, što je krivično djelo.

- Kada nadležni organ ne postupi po uputstvima i shvatanjima iz presude, sud je po zakonu dužan da povodom nove tužbe sam riješi stvar. Ovdje bi to podrazumijevalo da sud sam odluči da li se izdaje ekološka dozvola ili se odbija ili odbacuje zahtjev za njeno izdavanje, čime bi se stvar pravosnažno riješila. Sud to, međutim, ni ovaj put nije učinio, pa se postupak nastavlja, a kraj mu se ne nazire, navela je Stanković.