Rasulo u urbanoj izgradnji Sarajeva - Ne ide prodaja bureka prekoputa opere

Rasulo u urbanoj izgradnji Sarajeva, koje je započelo prije 30 i više godina, nastavlja se svakim novim danom, a rezultate gledamo u vidu nicanja novih objekata tamo gdje ih ne bi trebalo biti i urušavanja starih koji pričaju o tradiciji i historiji ovog grada. Struku niko ništa ne pita, grad nema glavnog arhitektu, kao ni viziju koja bi mu osigurala izgled metropole stare stotinama godina, samo u nekom svježijem ruhu.

Urbanizam je struka

Grad kojeg prati kompliment da je šarmantan, da je spoj Istoka i Zapada, te da ga krase ostaci različitih kultura, kako vrijeme odmiče, mogao bi izgubiti jedan po jedan dio ljepote. Loše isplanirana nova gradnja, zapuštenost objekata koji mu daju čar i odluke koje se donose bez konsultacija sa strukom, Sarajevu bi moglo navući masku bezličnosti i time trajno ukrasti njegovu čar.

- Svaki grad na svijetu ima glavnog arhitektu urbanistu ili arhitekticu urbanistkinju koji rade na poslu urbanizacije grada. Oni u konsultacijama sa zavodima, kao što su zavod za urbanizam i zavod za zaštitu spomenika, prave prostorni plan za deset godina, navodi arhitekta Srđa Hrisafović i pojašnjava da je taj prostorni ili urbanistički plan, kao manja skala, nešto bez čega se ne može ništa raditi.

Hrisafović napominje da je prostorni plan osnovni dokument koji svaki grad ima i na kojem mora raditi jedno tijelo koje treba da bude gradsko.

- Tako se to nekad radilo. Recimo, prije rata je grad imao jurisdikciju na svim poljima. Znači, imao je svoj zavod za planiranje, za urbanizam, za izgradnju, zavod za zaštitu spomenika i imao je glavnog arhitektu ili arhitekticu koji su sjedili i odlučivali sa svojim savjetom o daljem razvoju grada, prisjeća se Hrisafović i odaje mi toga danas nemamo.

Jedno opće rasulo vlada, struka se ne pita, a posljedice su očigledne. Postoji mnoštvo objekata izgrađenih prije stotinu i više godina, svi su oni dio kulturno-historijske baštine o kojoj se vodi briga malo ili nimalo.

- Ti objekti su dotrajali vremenom, obrušeni su i traže reinterpretaciju da bi ušli u tu novu starost, ali ih treba prije svega iznutra obnoviti, smatra arhitekta Amir Vuk Zec i navodi primjer striktnijeg njemačkog ili austrijskog režima, u kojem bi bilo naloženo da se, ako vlasnik neće, od javnih sredstava uradi rekonstrukcija pa vlasniku pošalje račun.

Gradski vašar

Nije sve baš tako crno, imamo u Sarajevu i pozitivnih primjera, a jedan od njih je Gospođicina kuća, kojoj je vraćen autentičan izgled. Projekat je finansiran iz budžeta Grada Sarajeva. Nažalost, ova lijepa rješenja samo su kap u odnosu na more potencijala arhitekture koju baštinimo.

- Hodajte danas parterom grada Sarajeva, vidjet ćete u centru prazne, zapuštene prostore koji su u vlasništvu opština i to su one izdali nekom. Ovaj njima pokrije to kirijom i tu završava sva briga opštine prema objektu. Opština onda dozvoli da imamo buregdžinice prekoputa opere, ćevabdžinice tamo gdje ne bi trebale biti, da od Titove pravimo aščinicu, što ne ide, ukazuje Zec na još jedan problem identiteta glavnog grada BiH.

Prisjeća se Zec riječi Dževada Karahasana: “Sarajevo je vječita inspiracija i na njemu se vječno može raditi”.

Upravo zbog toga je veoma važno da pažljivo biramo ljude i promatramo njihove planove koji se tiču i grada, reagiramo, jer svaka pogrešna odluka ili ona donesena zbog individualnih interesa, ubija duh Sarajeva.