ZLATKO DUKIĆ: Kako je kampanja zagubila Evropu

Dok nas zapljuskuju prvi talasi rezultata jučerašnjih opštih izbora, sa manjim ili većim iznenađenjima i promašajima u prognozama i procjenama, dok se pitamo da li će se i kako naplatiti onih 286.000 KM kazni za 29 od ukupno 1.282 prekršaja (po Koaliciji Pod lupom), koje je Centralna izborna komisija izrekla prekršiocima, a usput se (ne) čudimo cifri od 1,1 milion KM, skršenih u oglašavanju i marketingu diljem ove zemlje, konačno sređivanje utisaka o izbornoj kampanji bi bilo falično kad bi se zaboravila njena važna dimenzija - prilično škrto bavljenje Evropom i našim sramotno blokiranim evropskim putem. Od toga je napadno bježala većina stranaka, njihovi kandidati i koliko-toliko nuđeni programi. Čast rijetkim izuzecima, koji samo potvrđuju to mučno pravilo.

Da li zbog toga što je, pred kraj kampanje, došlo očekivano ozbiljno upozorenje u procjeni briselskog lista Politico, koje nam je otvorilo oči i spustilo nas na zemlju, o tome da se ciljne mape, dakle prednost u širenju Unije otvoreno daju Crnoj Gori, Ukrajini, Moldaviji i Albaniji, a da je Bosna i Hercegovina (u neslavnom društvu Srbije i Kosova) gurnuta u zapećak ili, možda, stoga što je to gradivo u kome se ne snalaze i o kome imaju skromna znanja, tek naši pretendenti na novu vlast se nisu baš proslavili čak ni obećanjima ubrzavanja evropskog puta. Ako se neko tome čudi, bilo bi uputno da se zamisli i potrudi u traženju objašnjenja. Koje postoji, ako se hoće dokučiti.

I ako se razumije, a nikako opravda ili prihvati, to što nacionalizmom nadahnute stranke (na vlasti i u opoziciji) od te teme bježe kao od kuge, jer znaju da bi približavanje Evropi, a pogotovo dosljedna primjena njenih pravila, bilo kobno za njihovu moć, vlast i silne muševere, koruptivne i prateće, kojim se decenijama odlikuju, nejasno je - ili, ipak, nije? - zašto od toga bježe stranke čija usta su puna evropskih vrijednosti, građanskih pretenzija i uljuđene zemlje u nekom neuhvatljivom sutra. Postoji, dakle, objašnjenje nacionalističkog straha od Evrope, ali ono što nenacionalisti - oni koji se tako zovu i oni koji su to stvarno - nisu radili, iako je to očekivano tokom kampanje, biranim riječima mora biti nazvano indikativnim. Uz tek nekoliko izuzetaka, ostali su se frontalno bacili na nabrajanje, ali ne i nuđenje izlaza iz gomile socijalnih, ekonomskih, političkih, nacionalnih i sličnih problema, zagubivši Evropu, a pogotovo njene pare, koje smo dosad zbog bezumnih blokada izgubili i one koje nas čekaju, a na dugom su štapu. Lijepo, recimo, zvuči obećano znatno povećanje plata i penzija, ali ne bi bilo zgoreg reći na koji način i od kojih para će ti biti.

Kao što je, tokom kampanje, u drugi plan gurnuta ili “mudro” ignorisana tema evropskih perspektiva, s ciljem da se zametne trag onoga što je daleko od pohvalnog, tako je forsiranjem drugih tema ponuđena grubo tačna ilustracija dosljednosti drevnom običaju manipulacije i dimnih zavjesa. I to ne samo u prežvakavanju, ponavljanju i u novom pakovanju ponuđeno zamaranje starim temama - uz hirurški precizan otklon od podatka o tome da je protekla vlast realizovala tek između 10 i 15 posto onog što nam je obećala pred izbore 2022. godine - već i u uhodanoj sklonosti da se značajnim i krupnim proglasi ono o čemu se govori, a ne ono što su stvarni problemi.

Znaju i stranke i kandidati, naročito dokazani špic-igrači, da bi neuvjerljivo, ako ne i besmisleno, bilo proevropsko ponašanje nekog od SNSD-ovih antievropski naoštrenih udarnika-sabotera i HDZ-ovih ikebana-europejaca, kad se zna da baš oni blokiraju ona tri važna zakona u državnom Domu naroda. Zar bi im neko povjerovao kad bi im se omakao doprinos našem evropskom putu, ako pamtimo koliko puta su ismijali ovaj dom, izrugali se svima nama i obesmislili ono što su bila obećanja? Pošto su oni i falange istomišljenika iz tih stranaka toga itekako svjesni, niti im se to moglo omaknuti, niti su se upuštali u takvu avanturu.

Zato je samo na incident, u okviru neumornog obećavanja meda i mlijeka, moglo ličiti ono što su, u nekim prilikama, u kampanji pominjali osobito inspirisani likovi, tvrdeći da bi za naredne četiri godine - naravno, pod uslovom da oni budu na vlasti - naša zemlja mogla u Uniji da privuče čak 50 milijardi maraka investicija, otvori 50.000 novih radnih mjesta, a da plate i penzije budu uvećane za 50 posto. Nije teško pogoditi koliko mizeran je broj onih koji u to vjeruju, a još lakše je utvrditi da je takvo posezanja za Potemkinovim selima svjetlosnom godinom udaljeno od (ne)zvaničnog podatka o tome da Evropska unija nema plan za BiH, Srbiju i Kosovo u vezi sa skorijim koracima naprijed. U prevodu: na repu smo i brige Unije i onoga što su njeni opipljiviji potezi u dogledno vrijeme.

Ako je to okvir bježanja od proevropskih tema i smišljeno zagubljene Evrope u ovogodišnjoj izbornoj kampanji, zaključak se sam nameće: bio je to uspješan bijeg od onoga za šta se zna da je bliže utopiji nego realnosti. U koju teško da vjeruje i najnaivniji glasač, odavno, s državom, zarobljen u okove nazadovanja i uspješnog udaljavanja od Evrope.