Dva velika zaduženja RS-a u istom danu - ko će vratiti dugove?

Vlada Republike Srpska prošle sedmice na Londonskoj berzi zadužila se za novih 250 miliona evra. Vlada je odluku o prihvatanju novog zaduženja, koje je realizovano 30. aprila, donijela prije dva dana na telefonskoj sjednici, a novi kredit od 250 miliona evra ili skoro pola milijarde maraka podignut je po većoj kamatnoj stopi i na duži period nego onaj u martu.

Biće penala

Zaduženje u martu realizovano je po stopi od 6,25 odsto i na period od pet godina, dok će za novih 250 miliona Srpska platiti kamatu od 6,375 odsto na period od sedam godina. Minimalni troškovi realizacije su isti i iznose 2,5 odsto, što u nominalnom iznosu na zaduženje od 250 miliona dođe 6,25 miliona evra.

Kako se navodi u odluci, posao je realizovan 30. aprila, a uplata sredstava i listiranje na Londonskoj berzi biće sutra. Rok dospijeća glavnice je 8. maj 2033. godine, dok će se kamata plaćati jednom godišnje. Po dogovorenoj stopi od 6,375 odsto, to znači da će Republika Srpska u narednih sedam godina za kamate dati nepunih 16 miliona evra ili oko 31 milion maraka godišnje ili ukupno više od 216 miliona maraka.

Podsjećamo, Republika Srpska se 26. marta na Londonskoj berzi zadužila 500 miliona evra sa dospijećem u aprilu 2031. godine. Ta sredstva iskorištena su za vraćanje glavnice kredita od 300 miliona evra koji je na Londonskoj berzi podignut u aprilu 2021. godine po kamatnoj stopi od 4,75 odsto.

Ministar finansija RS-a Zora Vidović rekla je da je obveznice kojima se RS na Londonskoj berzi zadužio za još 250 miliona evra kupilo devet američkih fondova, ali da još ne može otkriti o kojim je tačno fondovima riječ.

- Hartije od vrijednosti na Londonskoj berzi su kupili oni koji su bili zainteresovani. Ne mogu vam reći ko su, ali mogu da se radi o devet američkih fondova. Plaćamo visoke penale ako se otkriju informacije o kupcima prije isteka roka od 90 dana, rekla je Vidović.

Istog dana Vlada Republike Srpske zadužila se na Banjalučkoj berzi 30 miliona KM, što je deset miliona KM više nego što je planirala. Naime, Vlada je emisijom dugoročnih obveznica planirala da prikupi 20 miliona KM, ali je na kraju prihvatila skoro sve pristigle ponude te se zadužila 30 miliona.

Ekonomista Svetlana Cenić objašnjava da kamatne stope prvenstveno odražavaju stepen pouzdanosti dužnika. Nije ista kamata za nepouzdanog klijenta, odnosno za klijenta za koga banke nisu sigurne šta će biti i za firmu koja je dokazana, etablirana na tržištu i sa kojom imaju odličnu saradnju.

Rizičan klijent

- Za ove druge kamate su znatno veće. Dodatni problem je to što kod nas hartije od vrijednosti, uglavnom, kupuju banke koje onda Republiku Srpsku posmatraju kao rizičnog klijenta. Banke ne mogu da se izlože jednom klijentu preko propisanog limita, a najveći klijent je, očigledno, Republika Srpska. Treba zaraditi za penzije, socijalna davanja, njihove plate, njihova kola i otplatu dugova. Ko? Stanovništvo koje se procjenjuje na možda 700.000 ljudi, koji zaista žive u Republici Srpskoj? Ko će vraćati taj dug, pita Cenićeva.