Vlada RS-a potpisala novi ugovor o lobiranju: Vrijedan je oko tri miliona KM
Rukovodstvo Republike Srpske potpisalo je ugovor sa američkom lobističkom firmom, čija vrijednost iznosi oko tri miliona KM, a s kojom je već ranije sarađivalo. Ugovor je zaključen krajem januara na period od godinu dana sa kompanijom “McGinnis Lochridge LLP” i predstavlja nastavak saradnje usmjerene na savjetovanje i zastupanje Republike Srpske u pravnim i političkim pitanjima koja se odnose na međunarodno pravo.
Prema podacima dostupnim u američkom registru FARA, koji sadrži informacije o ugovorima vezanim za lobiranje u Sjedinjenim Američkim Državama, zadatak ove firme biće pružanje savjeta o pravima i obavezama Republike Srpske i Bosne i Hercegovine prema Dejtonskom sporazumu, kao i održavanje kontakata s međunarodnim organizacijama poput Ujedinjenih naroda, OSCE-a, Evropske unije i Vijeća Evrope.
Firma će, između ostalog, raditi na komunikaciji s američkim zvaničnicima, članovima Kongresa i agencijama o pitanjima koja se smatraju relevantnim za Republiku Srpsku i Bosnu i Hercegovinu, te će provoditi i komunikacijske kampanje.
Profesor međunarodnih odnosa s Fakulteta političkih nauka u Banjaluci izjavio je za Detektor da je već vidljiva promjena političkog odnosa između Republike Srpske i Sjedinjenih Američkih Država, što se, prema njegovim riječima, može primijetiti kroz nivo sagovornika s kojima se održavaju sastanci. Kao primjer je naveo kontakte koji sežu od zamjenika šefa Christophera Landaua pa nadalje, što je, kako tvrdi, značajnije od ranije prakse kada su razgovori uglavnom vođeni na nivou zamjenika pomoćnika za Evropu i Evroaziju.
U američkom registru FARA trenutno se nalazi 16 različitih “entiteta” koji su angažovani na promociji i lobiranju političkih interesa vlade, političkih organizacija ili stranaka iz Bosne i Hercegovine. Od tog broja, 14 je angažovano na promociji interesa Republike Srpske s ciljem uticaja na američku politiku i javno mnijenje u toj zemlji.
Osim ugovora sa firmom “McGinnis Lochridge”, Republika Srpska je od početka 2026. godine potpisala i saradnju sa kompanijom “Lucas Compton LLC”, o čemu je prvi izvijestio portal Fokus. Ova lobistička kuća iz Washingtona dobila je ugovor vrijedan skoro milion KM za kreiranje “pozitivnog uticaja javnih i privatnih poruka ključnih političkih lidera”, uključujući pripremu nacrta izjava i ključnih komunikacijskih poruka namijenjenih uticaju na vladu, Kongres, medije i javnost.
Krajem oktobra 2025. godine, Ured za kontrolu strane imovine Ministarstva finansija SAD-a skinuo je sa crne liste Milorada Dodika, Željku Cvijanović i još 47 drugih fizičkih i pravnih lica.
Nekoliko dana prije toga ukinute su sankcije za još četiri osobe koje su bile uključene u organizaciju proslave Dana Republike Srpske, koji je Ustavni sud Bosne i Hercegovine ranije proglasio neustavnim. Nakon toga su pojedini zvaničnici Republike Srpske više puta boravili u posjetama Sjedinjenim Američkim Državama.
Predsjednik Republike Srpske je nakon povratka iz SAD-a 7. februara izjavio da su održani brojni sastanci – i javni i tajni – na kojima je isticano da je Dejtonski sporazum navodno narušen, te da nije odustao od svojih političkih ciljeva.
Prema informacijama iz otvorenih izvora, kongresmenka iz Floride Anna Paulina Luna uputila je poziv kompletnoj delegaciji Republike Srpske, a postoji mogućnost da u delegaciji, pored Milorada Dodika, Željke Cvijanović i Ane Trišić Babić, budu i novi predsjednik Republike Srpske Siniša Karan te premijer Savo Minić.
Navodi se da se kongresmenka Luna priprema za međuizbore i da je pozvala delegaciju iz Republike Srpske na događaje koje organizuje u okviru svoje kampanje. Iako se ne očekuje prisustvo američkog predsjednika Donalda Trumpa na tim skupovima, istaknuto je da bi prisustvo delegacije iz Banjaluke ipak bilo politički značajno.
Open Caucasus Media je ranije objavio da su na događaje povezane s političkim skupovima pozvana i tri poslanika pro-ruske stranke Gruzijski san, čijim je predstavnicima Evropska unija u februaru 2026. ukinula bezvizni režim zbog političkih sankcija.
Profesor Šolaja smatra da lobističke aktivnosti mogu pomoći u osiguravanju povoljnijih stavova Kongresa i američke javnosti prema Republici Srpskoj, ali naglašava da će konačni politički procesi zavisiti i od predstojećih izbora u Sjedinjenim Američkim Državama.
Diplomata i bivši ambasador Bosne i Hercegovine u Velikoj Britaniji Branko Nešković ističe da još nije potpuno jasno za koje tačno interese lobiraju vlasti Republike Srpske niti kolika će biti konačna finansijska cijena tih aktivnosti, naglašavajući da politika uvijek ima određene troškove.
Ministar vanjskih poslova Bosne i Hercegovine Elmedin Konaković naveo je da je diplomatija Bosne i Hercegovine uspjela neutralisati pojedine aktivnosti Republike Srpske, čiji su ciljevi, prema njegovim riječima, bili secesija, ukidanje Ureda visokog predstavnika i uklanjanje Christiana Schmidta.
Republika Srpska je putem predstavništva u Beču potpisala i ugovor sa lobističkom kućom “Dickens & Madson”, koja djeluje u Kanadi, a vodi je izraelsko-kanadski lobista Ari Ben-Menashe. Prema navodima, visina ugovora iznosi oko četiri miliona američkih dolara, a kao politički ciljevi navode se podrška eventualnom otcjepljenju Republike Srpske te uklanjanje visokog predstavnika iz Bosne i Hercegovine.
Zbog ovog ugovora grupa državnih zastupnika podnijela je krivičnu prijavu Tužilaštvu Bosne i Hercegovine, jer smatraju da su moguće povrijeđeni zakoni koji se odnose na teritorijalni integritet i ustavni poredak države.
Prema riječima zastupnika Saše Magazinovića, službena predstavništva Republike Srpske nemaju nadležnost za vođenje vanjske politike niti za eventualno činjenje krivičnih djela, ističući da se u ovom slučaju mora utvrditi porijeklo sredstava, odnosno da li su ona budžetska ili iz drugih izvora.
Nakon reakcija institucija Bosne i Hercegovine, Ministarstvo vanjskih poslova kontaktiralo je i državne organe Kanade zbog ovog slučaja.
Predstavništvo Republike Srpske u Beču, prema dostupnim informacijama, registrovano je za drugu djelatnost, zbog čega je pokrenuto pitanje zakonitosti isplata sredstava iz entitetskog budžeta.
Analitičari smatraju da mogu postojati krivična djela poput ugrožavanja teritorijalne cjelovitosti i ustavnog poretka, pri čemu naglašavaju da se diplomatske aktivnosti ne mogu automatski smatrati opravdanjem za takve radnje.
Nedavno je objavljeno da bi 4. jula 2026. godine, tokom proslave 250. godišnjice nezavisnosti Sjedinjenih Američkih Država, moglo doći do novih prilika za lobističke aktivnosti u okviru projekta “Freedom 250”.
Prema pisanju New York Timesa, grupa „Freedom 250“ predstavlja javno-privatno partnerstvo, a donatori koji uplate najmanje milion dolara mogu dobiti pristup susretima s Donaldom Trumpom, dok viši nivoi sponzorstva mogu uključivati i druge privilegije poput potencijalnih govornih prilika na događajima.
Glasnogovornica grupe “Freedom 250” navela je da neće biti stranih donacija za te manifestacije, ali su pojedini eksperti izrazili zabrinutost zbog moguće transformacije finansijskih doprinosa u politički pristup i uticaj.
Postavlja se i pitanje mogućeg prisustva delegacije Republike Srpske na brojnim manifestacijama koje se organizuju u okviru tog jubileja.
Profesor Šolaja ocjenjuje da bi eventualna posjeta Sjedinjenim Američkim Državama tokom proslave jubileja mogla biti iskorištena u dnevnopolitičke svrhe u izbornoj godini, dok diplomata Nešković smatra da javnost nema dovoljno informacija o dugoročnim lobističkim interesima Republike Srpske u svjetskim centrima moći.
