Orban u panici: Ovo nije očekivao, u Mađarskoj se događa nešto dosad nezamislivo
Iako se parlamentarni izbori u Mađarskoj, zakazani za 12. april 2026. godine, približavaju, većina relevantnih analitičkih kuća još uvijek izbjegava dati konačnu prognozu ishoda. Ipak, među njima postoji saglasnost u dvije ključne procjene: politički sistem zemlje duboko je promijenjen tokom 16 godina vladavine Viktora Orbána i njegove stranke Fidesz, a po prvi put postoji realna mogućnost da vladajući izgube izbore.
Prema nezavisnim istraživanjima javnog mnijenja, Pokret Tisza, koji predvodi Péter Magyar, trenutno vodi sa stabilnom prednošću od devet do 12 posto. Državne i režimske agencije, očekivano, nude znatno drugačiju sliku biračkog raspoloženja.
Istovremeno, potezi Viktora Orbána uoči kampanje upućuju na nervozu u vrhu vlasti. Predizborna strategija Fidesza zasniva se na tri glavna stuba. Prvi je snažno širenje socijalnih davanja, koja su počela još prije formalnog početka kampanje. Time se pokušava ublažiti sve izraženiji pad životnog standarda, najdublji još od 2010. godine, kada je Fidesz prvi put preuzeo vlast, prenosi Jutarnji.hr.
Upravo zbog ekonomskog pritiska počela je slabiti i dugogodišnja Orbánova prednost u ruralnim dijelovima Mađarske, koji su tradicionalno bili skloniji konzervativnim opcijama. Prema aktuelnim ekonomskim pokazateljima, prosječni građanin Mađarske ostvaruje oko 30 posto manja primanja u odnosu na prosjek Evropske unije, dok je privredni rast prošle godine iznosio svega 0,4 posto. Istovremeno, zemlja bilježi jednu od najviših stopa inflacije u Uniji, oko pet posto.
Drugi segment Orbánove kampanje temelji se na njegovom predstavljanju kao lidera mirotvorca, za razliku od, kako tvrdi, drugih evropskih političara koji su „spremni na rat s Rusijom“. Taj narativ direktno se nadovezuje na treći element kampanje: predstavljanje Fidesza kao jedinog političkog aktera koji, prema Orbánovim riječima, štiti mađarske interese od „briselske čizme“ i odbija ulogu „marionete“.
U tom kontekstu Orbán je izjavio: „Postigao sam dogovor s Trumpom, Putinom i Erdoganom“, naglašavajući svoju poziciju u međunarodnim odnosima i oslanjanje na lidere izvan glavnog toka Evropske unije.
Međutim, upravo tu se pojavljuje ozbiljan problem za aktuelnu vlast. Kako je istaknuto u analizi Wall Street Journala, ekonomski model Orbánovog režima snažno je vezan za proizvodnju električnih vozila i baterija. Time je Mađarska postala zavisna od politika Evropske unije koje vlast istovremeno javno kritikuje, posebno takozvanih zelenih mandata, od kojih i sam Bruxelles sve otvorenije odustaje.
Mađarska je godinama nudila izdašne subvencije kako bi privukla automobilsku industriju. Prema podacima Institute for World Economics iz Budimpešte, njemačke kompanije specijalizirane za električna vozila od 2004. do danas primile su oko 871 milion dolara poticaja. Uz to, od 2018. godine južnokorejske i kineske kompanije investirale su više od 2,57 milijardi dolara u slične projekte.
Time se Orbán našao u paradoksalnoj situaciji: s jedne strane vodi političku borbu protiv „imperijalističkog Bruxellesa“, dok s druge strane čitava ekonomska konstrukcija njegove vlasti zavisi upravo od politika koje dolaze iz Evropske unije. Dodatnu ironiju predstavlja činjenica da je zelena tranzicija temelj tog ekonomskog modela, iako je riječ o politici koju desni populisti redovno ismijavaju.
Uprkos svemu, prerano je Viktora Orbána definitivno otpisati. Dugogodišnje iskustvo pokazuje da političari tog profila često pronalaze načine da produže svoj ostanak na vlasti. Dodatnu snagu Orbánu daje i podrška lidera koje njegovi saveznici opisuju kao predstavnike „novog svjetskog poretka“: Donalda Trumpa, Vladimira Putina i Xi Jinpinga.
Ipak, ishod izbora u velikoj mjeri mogao bi zavisiti od neodlučnih birača, kojih je prema posljednjim podacima oko 16 posto. Čak i u februaru, svega dva mjeseca prije izbora, značajan dio njih još uvijek nije odlučio kome će dati glas, što predstojeće izbore čini jednim od najneizvjesnijih u savremenoj mađarskoj političkoj historiji.
