Duraković žestoko odgovorio Primorcu: Ovo vam govori čovjek koji je preživio genocid
Tekst pod naslovom “Islamistička država na NATO granici?” autora Maxa Primorca objavljen je 10. februara 2026. godine u Washington Timesu. Nakon nekoliko dana bez ozbiljnijih reakcija, Ćamil Duraković odlučio je reagovati, navodeći da se domaći donosioci odluka ne bave dovoljno aktivnom analizom i promjenom okolnosti koje se dešavaju na terenu.
Duraković naglašava da je važno razumjeti kontekst objave, ističući razliku između Washington Timesa i Washington Posta, koje opisuje kao medije različite uređivačke tradicije i profesionalnog profila. Washington Times karakterizira kao konzervativni dnevni list s izraženom ideološkom orijentacijom, dok Washington Post navodi kao etablirani mainstream američki list s dugom tradicijom istraživačkog novinarstva.
Govoreći o autoru teksta, Duraković navodi da je Max Primorac američki konzervativni politički operativac i analitičar hrvatskog porijekla, povezan s desnim think-tank krugovima u Washingtonu, posebno s organizacijama koje vanjsku politiku posmatraju kroz prizmu ideološkog sukoba s “političkim islamom”. Ističe da Primorac nije stručnjak za savremenu bosanskohercegovačku društvenu dinamiku niti dio akademske ili regionalne ekspertne zajednice koja se bavi postdejtonskom ustavnom strukturom, te da njegovi tekstovi ne proizlaze iz dugoročnog terenskog rada ili empirijskih istraživanja.
Duraković smatra da se Balkan uklapa u unaprijed definisan ideološki okvir u kojem se traži primjer “političkog islama” unutar Evrope kako bi se potvrdila teza o civilizacijskom sukobu i opravdala tvrđa geopolitička linija. U tom kontekstu, Bosna i Hercegovina, sa većinski bošnjačkom populacijom i ratnim naslijeđem, postaje simbol za dramatizaciju.
Tezu da Bosna i Hercegovina postaje “islamistička država na granici NATO-a” Duraković naziva političkim narativom, ističući da je Bosna i Hercegovina ustavno sekularna država, bez šerijatskog zakonodavstva, vjerskih sudova i islamske političke doktrine ugrađene u ustavni poredak. Navodi da sistem jeste složen i često disfunkcionalan, zasnovan na etničkom balansu tri konstitutivna naroda, ali da nije teokratski.
Ukazuje da se u pojedinim zapadnim krugovima gradi slika Sarajeva kao grada koji klizi u radikalizam, a Bošnjaka kao političkog kolektiva koji teži islamskoj dominaciji, te navodi tri, kako kaže, zamjene teza.
Prvo, religijska vidljivost se proglašava političkim islamom. Nošenje marame ili izgradnja džamija tumače se kao dokaz islamizacije, iako je, kako navodi, religijska revitalizacija nakon rata zahvatila i pravoslavne i katoličke zajednice u regiji.
Drugo, demografske promjene predstavljaju se kao “progon kršćana”, bez šireg konteksta rata. Podsjeća da je Sarajevo četiri godine bilo pod opsadom, dok su Bošnjaci sistematski protjerivani iz Prijedora, Foče, Višegrada, Bijeljine, Bratunca, Zvornika i Srebrenice, gdje je presuđen genocid. Navodi da u Sarajevu danas nema incidenata ni etničke mržnje te da su Povorke ponosa LGBT zajednice održane bez nasilja i incidenata.
Treće, historijski kontakti s Iranom iz vremena embarga na oružje koriste se kao dokaz današnje islamističke orijentacije, pri čemu se, prema njegovim riječima, zanemaruju tri decenije institucionalne saradnje sa Zapadom i činjenica da je riječ o periodu rata. Ističe da Bosna i Hercegovina danas učestvuje u NATO programima, sarađuje s EUFOR-om i formalno je opredijeljena za euroatlantske integracije.
Duraković navodi da politički problem Bosne i Hercegovine nije religijski, već institucionalni, te da sistem etničkih veta omogućava trajne blokade. Kada se govori o reformama koje bi državu učinile funkcionalnijom, to se često predstavlja kao pokušaj majorizacije.
„Narativ o ‘islamističkoj prijetnji NATO-u’ ima širi efekat. On pomjera fokus sa stvarnih izazova, secesionističke retorike, institucionalne blokade, masovnog iseljavanja i ekonomske stagnacije, na imaginarni civilizacijski sukob“, navodi Duraković.
Ističe da je Bosna i Hercegovina krhka, postkonfliktna država koja pokušava balansirati između kolektivnih prava i građanskog principa, te između ratnog naslijeđa i evropske perspektive.
„Sigurnost se ne gradi demonizacijom, nego podrškom institucionalnim reformama i jednakim standardima za sve političke aktere. I to vam govori čovjek koji je preživio genocid. Ko se ne boji svog identiteta, i koji živi da sačuva slobodu ove zemlje za slobodu svoje djece“, poručio je Duraković.
Na kraju zaključuje: „Bosna i Hercegovina nije prijetnja. Ona je test sposobnosti Zapadnog svijeta da razumije vlastitu periferiju bez pojednostavljivanja i bez dvostrukih mjerila.“
