History Fest 2023.: Šta je formiranje Jugoslavije značilo za ovaj dio Evrope
Tema History Festa 2023. je “Država, nacija i evropske integracije, Bosna i Hercegovina i jugoistočna Evropa 1943-2023”. U okviru ove generalne teme tragat ćemo za odgovorom na pitanje koliko su stvaranje jugoslavenske federacije 1943, kao i pitanja nacionalne integracije u Bosni i Hercegovini 1993, pozitivno ili negativno uticali na šire integracije u jugoistočnoj Evropi. Šta je značila jugoslavenska federacija 1943, kakve su posljedice ostavili neuspješni prijedlozi za integraciju Jugoslavije u Evropu početkom 1990-ih godina, te koliko su nacionalne konfrontacije tokom 1990-ih onemogućavale proces evropskih integracija krajem 20. i početkom 21. stoljeća.
Također ćemo to promatrati kroz ključne događaje koji su se odvijali na jugoslavenskim prostorima 1943. godine (velike vojničke bitke – poput Bitke na Neretvi i Bitke na Sutjesci). To ćemo promatrati kroz analizu šireg konteksta događanja u svijetu 1943. godine (pobjede Crvene armije kod Staljingrada; savezničke pobjede na sjeveru Afrike kod Al-Alameina; iskrcavanje Amerikanaca u Afriku; kapitulacija Italije u septembru 1943). Taj širi kontekst će omogućiti da se bolje razumiju dešavanja u Bosni i Hercegovini 1943. godine, koja su odnijela prevagu i usmjerila tok Drugog svjetskog rata u korist antifašizma i građenja moderne Evrope ravnopravnih država. To je važno danas, kada je svijetu, u uvjetima rata i nestabilnosti, ponovo potrebna slična mobilizacija kako bi se razvijala ideja slobode u Evropi.
Također ćemo razmatrati i neke od ključnih događaja koji su se odvijali 1993. godine, sa akcentom na Bošnjački sabor i promociju bošnjačkog nacionalnog identiteta. To ćemo promatrati u kontekstu rata, s jedne strane, te u teorijskom okviru odnosa nacionalnih i državnih identiteta u specifičnim uvjetima Bosne i Hercegovine i jugoistočne Evrope.
Cilj projekta je kroz niz okruglih stolova, predavanja i promocija knjiga pokazati koliko su Bosna i Hercegovina i jugoistočna Evropa 2023. blizu evropskim integracijama i kakvo je historijsko iskustvo dosadašnjih neuspješnih prijedloga evropskih integracija. Šta je 1943. značilo stvaranje federativne Jugoslavije i zbog čega su propali pokušaji integracije Jugoslavije u Evropsku zajednicu početkom 1990-ih godina?
History Fest će se realizirati kroz nekoliko aktivnosti, prije svega organiziranjem okruglih stolova, promocija knjiga, predavanja i doktorsku radionicu. Većina događaja će se odvijati u Sarajevu, a dio događaja će se organizirati u Konjicu (Objekat D-0) i Jablanici (Muzej Bitke na Neretvi). Planirani događaj se će odvijati kroz slijedeće panele: Bošnjački sabor 1993. i identitet Bošnjaka; Kako proučavati i kako predavati historiju Jugoslavije; Jugoslavija i ideje o evropskoj integraciji početkom 1990-ih godina; Sjećanja na Latinku Perović; AVNOJ 1943. i stvaranje nove Jugoslavije; Prelomne bitke na ratištu u Bosni i Hercegovini 1943. godine.
Osim toga, doktorska radionica će se baviti temama o prezentacijama velikih bitaka 1943. i AVNOJ-a u socijalističkim i postsocijalističkim udžbenicima historije u Jugoslaviji i postjugoslavenskim državama.
Čitav History Fest će biti praćen i raznim naučnim predavanjima i promocijama knjiga.
Učesnici History Festa su brojni naučnici iz Evrope i svih postjugoslavenskih zemalja, što će značajno doprinositi učinku i uticaju festivala u društvu ne samo unutar BiH nego i u susjednim zemljama. Među historičarima iz Evrope bit će, između ostalih, Hannes Grandits (Univerzitet Humbolt iz Berlina), Xavier Bougarel (Pariz), a od historičara iz regiona, između ostalih, Ivo Goldstein, Dubravka Stojanović, Tvrtko Jakovina, Radina Vučetić, Hrvoje Klasić, Sonja Biserko, Milivoj Bešlin i brojni drugi.
